Baarmoederhalskanker: onderzoeken, symptomen en behandeling

In Vlaanderen wordt elk jaar een 350-tal vrouwen door baarmoederhalskanker getroffen. In zo’n 90% van de gevallen zou de diagnose nochtans vermeden kunnen worden door vroegtijdige opsporing, dus zijn niet alleen regelmatige screenings, maar ook bewustmakingscampagnes van levensbelang.

Hoe krijg je baarmoederhalskanker en wat zijn de overlevingskansen?

Baarmoederhalskanker wordt veroorzaakt door het humaan papillomavirus (HPV). Ongeveer 80% van alle vrouwen die seksueel actief zijn, wordt vroeg of laat besmet. Meestal ruimt het lichaam het virus binnen de twee jaar zelf op. Gebeurt dat niet, dan kunnen afwijkende cellen ontstaan. Het zijn die afwijkende cellen die, zowat 10 tot 15 jaar na de besmetting, kanker kunnen veroorzaken. Die voorstadia zijn niet dodelijk, maar als de aandoening pas in een zeer laat stadium wordt ontdekt, is de kans op overleven kleiner dan één op vijf.

Wie kan baarmoederhalskanker krijgen?

De ziekte komt voor bij vrouwen van alle leeftijden, maar vooral bij vrouwen tussen de 30 en 50 jaar en bij vrouwen tussen de 65 en 85 jaar. Baarmoederhalskanker is niet erfelijk, maar treft wel opvallend meer rokers en vrouwen met een verzwakt immuunsysteem.

Wat zijn de symptomen van baarmoederhalskanker?

Lang voordat je baarmoederhalskanker krijgt, beginnen de cellen van je baarmoederhals afwijkingen te vertonen. Daar merk je helemaal niets van. In het begin heb je dan ook geen klachten. Raadpleeg wel een arts als je een ongewone bloeding krijgt: van bruine, droge afscheiding tot rood bloed tijdens of na het vrijen. Ook bij bloedverlies tussen twee menstruaties in of na de menopauze is een doktersbezoek aangewezen.

Hoe kan je baarmoederhalskanker voorkomen?

HPV-vaccin

Gratis voor meisjes in het eerste jaar secundair onderwijs in Vlaanderen. Ook jongens kunnen zich laten vaccineren tegen HPV om zo meisjes niet te kunnen besmetten met HPV én om andere HPV-kankers te voorkomen (keel-, penis- en anuskanker bijvoorbeeld). Voor wie jonger is dan vijftien jaar, volstaan twee vaccins met een tussenperiode van zes maanden. Voor wie ouder is dan 15 jaar worden drie dosissen aanbevolen. Hoe lang het vaccin bescherming biedt, is nog niet duidelijk, maar sowieso minstens 10 jaar.

Uitstrijkje (Pap-test)

In het kader van het Vlaams bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker kunnen vrouwen tussen 25 en 64 jaar elke drie jaar (in de meeste gevallen) volledig gratis een uitstrijkje laten nemen. Je betaalt dus enkel de consultatie. Het uitstrijkje wordt nadien microscopisch onderzocht op precancereuze cellen. Die verschijnen gemiddeld 10 tot 15 jaar voordat de eigenlijke kankercellen zich ontwikkelen. Door een eenvoudige lokale behandeling kunnen ze zo goed als allemaal worden genezen. Aangezien het HPV-vaccin niet tegen alle types beschermt, is een uitstrijkje ook voor wie ingeënt werd aanbevolen. Is het langer dan drie jaar geleden dat je een uitstrijkje liet nemen? Dan ontvang je een uitnodiging van het Centrum voor Kankeropsporing, waarna je zelf een afspraak kan maken bij je gynaecoloog of huisarts.

HPV-test

Net zoals bij de Pap-test gebeurt een HPV-test op een uitstrijkje van de baarmoederhals. De HPV-test wordt vandaag alleen gebruikt en terugbetaald als opvolgtest bij vrouwen met een afwijkend resultaat na de Pap-test, maar aangezien onderzoekers vaststelden dat vrouwen duidelijk beter beschermd worden tegen invasieve kankers als men de HPV-test als begintest gebruikt, is het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) voorstander om de Pap-test te vervangen door een HPV-test. De grote voordelen zijn bovendien dat je de HPV-test zowel thuis kan uitvoeren (zelftest) als bij de dokter en dat hij slechts om de vijf jaar moet worden uitgevoerd. In België wordt de HPV-zelftest nog niet terugbetaald.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Als het resultaat van een uitstrijkje abnormaal is, moet een biopsie worden uitgevoerd. Een colposcopie is een pijnloos onderzoek waarbij de gynaecoloog de baarmoederhals onder optische vergroting bekijkt. Het toestel dat hij daarvoor gebruikt is een colposcoop, vandaar de naam. Tijdens het onderzoek worden vloeistoffen gebruikt die de afwijkende cellen wit kleuren. De gynaecoloog neemt eventueel verdacht weefsel met een kleine tang weg voor verder laboratoriumonderzoek. Een patholoog kan dan de mate van ‘dysplasie’ of ‘graad van afwijking’ bepalen. 

Hoe ziet de behandeling eruit?

De meest gebruikte behandelingen voor baarmoederhalskanker zijn:

Als de cellen precancereus zijn:
– Tijdens frequente controles wordt bekeken of het aantal verdachte cellen spontaan terugvalt.
– Cryotherapie of laserbehandeling om nog aanwezige laesies te vernietigen.
– Conisatie: een kleine chirurgische ingreep die vaginaal wordt uitgevoerd, onder plaatselijke of algehele verdoving, waarbij een stukje van de baarmoederhals wordt verwijderd, hetzij met een elektrische scalpel, hetzij met een laser.

Als er sprake is van kanker:
– Operatie (Wertheim Meigs), vaak met wegname van de lymfeklieren. Dat kan via een openbuikoperatie of, in bepaalde gevallen, via een kijkoperatie.
– Chemotherapie (behandeling met celremmende of celdodende medicatie)
– Bestraling (radiotherapie), vaak in combinatie met chemotherapie.

Lees ook:
Pijn bij seks: oorzaken, symptomen en behandeling
Getuigenis: endometriose en toch zwanger
Elodie beviel op 32 weken
Getuigenis: Ik had een buitenbaarmoederlijke zwangerschap
Wanneer slaapt een kindje door?

Bronnen:
https://baarmoederhalskanker.bevolkingsonderzoek.be
https://www.allesoverkanker.be
https://www.gezondheidenwetenschap.be
https://www.domusmedica.be
https://kce.fgov.be
https://www.volksgezondheidenzorg.info
https://www.uzgent.be

Het beste van Minimi.be in je mailbox?

Schrijf je hier in voor onze nieuwsbrief.

Reageer op artikel:
Baarmoederhalskanker: onderzoeken, symptomen en behandeling
Sluiten